شرح پارهاي از سكههاي لاري ضرب شده در ايران
وزان پس دگر كرد ميخ درم
همان ميخ دينار و هر بيش و كم
اي سطح باريك بعد از ضرب در زير ميخ سكه كه بيش از بيست ميليمتر بوده داراي نوشته بسيار كمي است كه گاهي فقط يك يا چند حرف ناقص از يك اسم بر روي سكه ديده ميشود كه خواندن آن خالي از اشكال نيست .
در وزن سكه هاي لاري در هر دوره دقت كامل بكار رفته است و اگر بعد از قطع مفتول وزن بيش2 سكه كم بوده در ميان خميدگي قطعه اي نقره نشانده اند (شماره 41 )وزن اين وصله ها از دو ميلي گرم تا پانصد ميلي گرم است . سكه هاي لاري را در معاملات براي اطمينان از سده بودن آن،با قلم چكش ميزدند (شماره 42 نه بار قلم خورده است )و يا با دست خم و راست مينموده اند . اين خميدگي ها سكه هاي لاري را به شكل هاي مختلف در آورده است سكه شماره 42 بعد از قلم خوردگي خم كرده شده كه از فاصله خط قلم خوردگي معلوم است كه خميده نبوده است .
سكه لاري ظا هراً اولين بار در لار ضرب شده كه نام لاري بدان دادهاند .در فارسنامه ناصري شرح كوتاهي درباه لار آمده است كه در اينجا نقل ميشود .
« و چون واليان لارستان در ابتداي طلوع عليه صفويه در تحت اطاعت و انقياد در آمدند بلقب امير ديواني سرافراز بودند و در لارستان لواي اقتدار داشتند و در زمان سلطنت شاه سلطان محمد صفوي، نور الدهر خان پسر ابراهيم خان پسر انوشيروان مشهور بشاه عادل حاكم لارستان بود و در آغاز سلطنت اعليحضرت شاه عباس بهادر خان چون وفات يافت (يعني نور الدهرخان) ميرزا علاءالملك پسر نورالدهر خان بجاي پدر نشست و بابراهيمخان ثاني مشهور گشت و استقلالي تمام يافت و تكميني به اوامر و نواهي نواب بيگلر بيگي نداشت و او را مرد زرگري مي پنداشت و در همين سال ( هزاروده) الله ويردي خان با سپاه فارس بلارستان رفته و ابراهيم خان چون خود را مرد ميدان نديده در قلعه لاركه بر افراز كوهي مشرف بر شهر لار است متحص گشت و قاضي ابوالقاسم لاري از ابراهيم خان تخلف نموده خدمتالله و يردي خان رسيده مورد عنايت شده و حكومت لارستان را باو شفقت نمود و چون ابراهيمخان كا را بر خود سخت ديدمان خاوسته از قلعه به زير آمد او را باحترام نگاه داشه در همين سال با اردوي فارس در خدمت الله و يردي خان عازم خراسان گشته در وقتي كه موكب همايون ( شاه عباس) در نزديكي شهر بلخ نزول اجلال داشت وارد اردوي اعلي شدند و بعد از چند روز ابراهيمخان بعلت بيماري در سن سي و پنج سالگي در گذشت.
و اين بيت از ابراهيم خان نوشته شد.
3- روي سكه
2- پشت سكه
2- روي سكه
1- روي سكه
6- پشت سكه
5- پشت سكه
4- پشت سكه
4- روي سكه
8- روي سكه
8- پشت سكه
7- پشت سكه
7-روي سكه
10- پشت سكه
10- روي سكه
9- روي سكه
حاصل تحصيل ما تحصيل حاصل بوده است
ما پي تحصيل يار وريار در دل بوده است
و در تواريخ نگاشتهاند كه ابراهيمخان از نسل گرگين ميلاد بوده است كه يكي از پهلوانا شاهنشاه كيخسرو است زماني كه بحكومت لارستان سرافراز گرديد ساعبي سعد را براي ورود خود بشهر لار از منجم خواست، باو نگاشت كه چون هفت سال بگذرد ساعتي آيد كه چون لارستان سرافراز گرديد ساعبي سعد را براي ورود خود بشهر لار از منجم خواست، باو نگاشت كه چون هفت سال بگذرد ساعتي آيد كه چون لارستان سرافراز گرديد ساعبي سعد را براي ورود خود بشهر لار از منجم خواست، باو نگاشت كه چون هفت سال بگذرد ساعتي آيد كه چون در آن ساعت داخل شهر لار شوي چندين هزار سال حكومت و فرمانروائي لارستان در خانواده تو بماند و گرگين ميلاد در خارج شهر لار چادر زده مدت منجم را تامل داشته بر سر ساعت وارد گرديد و باز نوشتهاند از جمله چيزهائي كه از ابراهيم خان بدست الله و يردي خان افتاد تاجي بود كه كيخسرو شاهنشاه بگر گين ميلاد داده بود و در خانواده او باقي بود و چون ايالت بهر يك از نواده او ميرسيد اين تاج را تا چندي بر سر مي گذاشت و آنرا از طلا ساخته بدر و ياقوت مرصع داشته بتاج كيخسروي شهرت داشت و لار در اصل لاد بود. چنانكه اين شعر بحكيم فردوسي نسبت دهند.
بگر گين ميلاد هم لاد داد
صفاهان بگو درز كشوداد
و چون نام پسر گرگين هم لار بود دال را تبديل برا كرده آن شهر را لار گفتند و اول كسي كه از ملوك گرگين بشرف اسلام رسيد ملك ايرج است كه در زمان خلافت عمر عبدالعزيز مسلمان شد وبلغب جلال الدين سرافراز گرديد.)) دراينجا فقط نوشته هاي سكه هاي لاري شاهان صفوي نمايانده ميشوند. ازسلاطين لارستان وشاهان هرمز تعدادي سكه لاري در مجموعه نگارنده هست كه هنوز بطوركامل خوانده نشده اند.
1 - 98/4گرم - روي سكه: اسمعيل الحسيني پشت سكه : خوانده نميشود.
2 - 50/4 گرم- روي سكه: شاه اسمعيل نيساحسين. خواندن شهر نيسا مشكوك است نام ائمه گردا گرد ميخ سكه بوده كه فقط نام حسين در موقع ضرب بر روي سكه قرار گرفته است.
پشت سكه: الله محمد سو علي. ( شهادتين. وعلي ولي الله).
3 - 75/4 گرم - روي سكه : العادل اسمعيل. چون رسم الخط آن شبيه سكههاي شاه اسماعيل اول است اين سكه بدو منسوب شد.
پشت سكه: خوانده نميشود.
يكي از القاب شاه اسمعيل اول كه بر سكه هاي معمولي ضرب شده چنين است.
السلطان العادل الكامل الهادي الوالي ابوالمظفر شاه سلطان اسماعيل بهادر خان الصفوي الحسيني خلدالله ملكه و سلطانه.
4 - 10/4 گرم - روي سكه : طهماسب الحسيني الصفوي
پشت سكه : لالالله محمدسوالله علي (ضرب)938
5 - 87/4 گرم - روي سكه:ن
پشت سكه : (ضرب 972) .
6 - 90/4 گرم - روي سكه : سلطان شاه
پشت سكه : (ضرب 973)
7 - 93/4 گرم - روي سكه :ابوالمظفر طهماسب الحسيني خلد ملكه
پشت سكه : علي سوولي الله (ضرب )978
8 - 77/4 گرم - روي سكه : طهماسب خلدالله
پشت سكه : محمد سو علي ولي ضرب979
9 - 77/4 گرم - روي سكه: لابوالمظفر طهماسب الحسيني ضرب شيراز
پشت سكه : ولاالله ( كلمه شهادتين بطور ناقص ضرب شده است).
12- پشت سكه
12- روي سكه
11- پشت سكه
11- روي سكه
14- پشت سكه
14- روي سكه
13- پشت سكه
13- روي سكه
17- روي سكه
16- پشت سكه
16- روي سكه
15- روي سكه
20- روي سكه
19- روي سكه
18- روي سكه
17- پشت سكه
22- روي سكه
21- پشت سكه
21- روي سكه
20- پشت سكه
24- روي سكه
23- روي سكه
22- پشت سكه
بود از اوايل عمر اين پادشاه در خدمت ميرزا مخدوم تحصيل مراتب علميه نموده و عقايد دينيه را از آن جناب آموخته بود ولي مشاورت او امري را فيصل نميداد تا آنكه ر اوايل سلطنت شل وزارت را كه بالاترين مناصب است بوي ارزاني داشت و چون ميرزاي معزي اليه در مذب اهل سنت و جماعت قدمي راسخ داشت حضرت جليل شاه اسمعيل را مايل به تسنن نمود.
17 - 84/4 گرم - روي سكه: محمد السلطان الصفوي
پشت سكه: لاسو
18 - 91/4 گرم - روي سكه : محمد بن شاه (ولايت) ضرب
پشت سكه : خوانده نميشود.
19 - 77/4 گرم - كاشان ضرب 1028 ( شاه عباس كبير) طرف ديگر سكه خوانده نميشود.
20 - 94/4 گرم - روي سكه: عباس قزوين ضرب
پشت سكه : لامحمد رسول
21 - 78/4 گرم - روي سكه : شاه عباس الصفوي
پشت سكه : رسول قزوين
22 -78/4 گرم - روي سكه: عباسي ساكلب(آستان علي)
پشت سكه : لا الله الا محمد رسول علي . خواندن علي مشكوك است.
سكه هاي شاه عباس اول و ثاني از همديگر تمسز داده نشدهاند و هر دو لقب كلب آستان علي دارند.
23 - 87/4 گرم - روي سكه: شاه سليمان
پشت سكه: خوانده نميشود.
24 - 88/4 گرم - روي سكه : حسين
پشت سكه : خوانده نميشود.
28- روي سكه
27- روي سكه
26- روي سكه
25- روي سكه
32- روي سكه
31- روي سكه
30- روي سكه
29- روي سكه
35- پشت سكه
35- روي سكه
34- روي سكه
33- روي سكه
39- پشت سكه
38- روي سكه
37- روي سكه
36- روي سكه
42
41
40
25 - 23/4 گرم - روي سكه : بتاريخ الخير فيماوقع.
بحساب ابجد 1148 ميباشد كه سال جلوسي نادرشاه است و خواندن آن مشكوك است چون فقط خ وي را ميتوان خواند و اين سك دوبار ضرب شده و خواندن آنرا مشگل كرده است.
پشت سكه : ضرب نشده است.
26 - 70/4 گرم - روي سكه : خلد الصفوي اصفهان
پشت سكه : محمد الله
27 - 96/4 گرم - روي سكه : اصفهان . صفي هم ميتوان خواند
پشت سكه : خوانده نميشود.
28 - 83/4 گرم - روي سكه : اصفهان
پشت سكه : خوانده نميشود.
29 - 93/4 گرم - روي سكه : ايروان؟
پشت سكه : خوانده نميشود.
30 - 91/4 گرم - روي سكه :بغداد
پشت سكه : خوانده نميشود.
31 - 91/4 گرم - روي سكه : بغداد
پشت سكه : خوانده نميشود
32 - 84/4 گرم - روي سكه : بغداد
پشت سكه : خوانده نميشود.
33 - 85/4 گرم - روي سكه : تبريز ضرب 82 (9)
پشت سكه : مفهوم نيست
34 - 62/4 گرم - روي سكه : تبريز؟
پشت سكه : خوانده نميشود.
35 - 98/4 گرم - روي سكه : (بند شاه) ولا(يت)
پشت سكه : تلفيس
سلطان حمزه ، شاه عباس اول، شاه صفي، شاه عباس ثاني، شاه سليمان، شاه سلطان حسين و سام بن سلطان حسين لقب بنده شاه ولايت دارند.
36 - 77/4 گرم - روي سكه : دارالمومنين (قم)
پشت سكه : خوانده نميشود.
37 - 95/4 گرم - روي سكه : ضرب كاشان
پشت سكه : خوانده نميشود.
38 - 80/4 گرم - روي سكه : ضرب نخجوان. خواندن نخجوان مشكوك است.
پشت سكه: خوانده نميشود.
39 - 92/4 گرم - روي سكه : خوانده نميشود.
پشت سكه : (لاا) له الا الله ، حسن حسين كه نام ائمه است.
40 - سكههائي كه از روي عمد يا سهو سطح نيم گرد آنها ضرب شده و خواندن آنها امكان ندارد.
41 - 96/4 گرم
42 - 75/4 گرم
تصويرها 2 برابر اصل سكهها ميباشند.