گراشی کهنه های کویت / شش روز در کویت / صادق رحمانی
تفریح شبانه
گراشیها، پس از کارهای روزانه، معمولاً شبها را در کنار خانواده خود به سر میبرند. آنها برای تفریح و سرگرمی کمتر از خانههای خود بیرون میروند، صادق کشوری البته راههایی برای دور هم جمع شدن پیدا کرده است. او در مجتمعی زندگی میکند که معلمان ایرانی، از جمله آقای اکبرپور استهباناتی نیز زندگی میکند، شبهای چهارشنبه و جمعه دعا میخوانند و مناسبتهای ملی و مذهبی را برگزار میکنند. البته به غیر از فعالیتهای دسته جمعی مذهبی، گاه نیز در مناسب های میهنی مثل دهه فجر نیز پای جشن نیز به میان میآید. حسن غفوری که به موسیقی علاقهمند و ساز تخصصیاش «تار» است در جشنها شرکت میکند، علاوه بر آن به دلیل ورود ما به کویت، ضیافتی تشکیل داد تا در فضایی هنری تا پاسی از شب را با نوای تار او سر کنیم. حسن غفوری میگوید تار را به طور خودجوش و بر اساس علاقه یاد گرفته است و برای ردیف نوازی از کاستهای اساتید بهره گرفته است. حسن میگوید: البته گاهی اوقات نیز با مجید رایگان کار میکردیم تا برای بهتر نواختن پختهتر شویم. خلیل جباری، محمدعلی شامحمدی، احمد زمانی، برادران کشوری، اکبرپور، مجتبی مقدسی و فاضل نظری (نوازنده ی ضرب) در این محفل شبانه حضور دارند.
گراشی کهنه های کویت
پنج شنبه اول اسفندماه 138، برای دیدار با احمد مختار به دفتر او در خیابان جدید رفتیم. او در مسافرت بود، اما فرصت را غنیمت شمردیم و با حاج محمد پورشمسی، (اخوی مرحوم حاج عباس ، حاج عبدالله و حاج علی پورشمسی) هم صحبت شدیم. او می گوید: از سال 1355 به کویت آمدهام، با سختی و مرارت با لنجهایی که بوی بسیار بدی میداد از طریق بوشهر به قطر رفتیم. یک سالی در قطر بودم که به کویت آمدم. آن روزها گذرنامه هم نداشتم و به صورت قاچاقچی وارد قطر شدم. حاج یوسف برادر حاجی شیخی با شیخ عبدالعزیز خالد الغانم، رئیس مجلس شورای قطر در آن روزگار، آشنایی داشت و کار ما را درست کردند.
پورشمسی می گوید سفر بعدی من اوایل انقلاب بود. در «سوق المقصد القدیم» 28مغازه متعلق به گراشیها بود: احمد نجاتی، عبدالله جعفر درفش، ابراهیم و حسن درفش، اسد بن اکبر حسن نژاد ، حاج رضا حقارت از جملهی این گراشیها بودند.
از گراشی های قدیمی در کویت میتوانم از حاج زینل گراشی، از اقوام مرحوم حاجی فلامرز لارستانی، کل عباس (فلاح النقی) هم در بندر احمدی بود، شوهر خاله آقا عباس معصومی، روحانی گراشی.
حاج علی نقی پسر کربلایی حاجی محمد فرامرز النقی، یکی از قدیمیترین گراشیهای ساکن کویت بوده که پسرانش، محمد، عبدالسلام، انور، رضا، عبدالوهاب (فرماندار منطقه منصوریه) و عبدالعزیز نام داشتند. کربلایی حاجی، حاجی فرامرز و کربلایی مختار، سه گراشی قدیمی در کویت بودند که خدایشان رحمت کند. حاج عبدالوهاب ، پسر حاج علی نقی گراشی، مختار منطقه منصوریه است و حتی در گذرنامهاش عنوان گراشی نیز در دنباله نامش وجود دارد.
بر اساس گفتهی حاج محمد پورشمسی، احمد مختار در منطقه قادسیه، دیوانیه دارد دیوانیه، مکانی است که هر هفته دوستان و همدلان گرد هم جمع میشوند. اشکنانیها، لاریها هم دیوانیه دارند. بعد از نماز مغرب و عشا در دیوانیه جمع میشوند و با هم حرف میزنند، گراشیکهنههای کویتی هم که من آنها را نمی شناسم در آن جا رفت و آمد دارند. البته غیر از گراشیها، بیرمیها و اهالی تراکمه و لامرد هم به دیوانیه میآیند. دیوانیه در ایام محرم و صفر به دلیل روضهخوانی تعطیل است.
پورشمسی از محمد شبانه، یک همکار مصریاش که سی سال با او همکاری داشته است تشکر می کند. محمد شبانه هر چند مصری است اما میگوید عنوان فامیلی اش یعنی شبانه مربوط به عثمانیهای ترکیه است که به مصر رفته اند. او مردی شوخ طبع و بالا بلند و لقبش ابوثامر است.
دیدار از خیمهگاه
در ایامی که در کویت به سر می بریم، دهه آخر ماه صفر است و برای اربعین شیعیان کویتی و عراقی، سایبانها و خیمههایی را برپا کردهاند و مصائب اهل بیت را به صورت چند رسانهای تشریح می کنند. صدای بلند روضهها و نوحهها و نمایشهای رادیویی از درون هر خیمه ای بلند است. هر خیمه به مصیبتی اختصاص دارد. از درهای سوخته خانه امام علی (ع) تا خرابههای شام. گراشیها میگویند در چند سال گذشته آنها راحتتر میتوانند مراسم مذهبی خود را اجرا کنند و فضا برای چنین مراسمی بازتر شده است . ما با همراهی کریم داوری به خیمهگاه و حسینیه برای استماع روضه می رویم.